रक्सौल, पूर्वी चम्पारण ०३ भदाै । मानिसको जीवनमा आत्मविश्वास त्यस्तो शक्ति हो, जसले कठिनभन्दा कठिन परिस्थितिमा पनि अगाडि बढ्ने साहस प्रदान गर्छ। यसको विपरीत आत्ममुग्धता यस्तो मानसिक प्रवृत्ति हो, जसमा व्यक्ति आफूलाई अरूभन्दा श्रेष्ठ ठान्न थाल्छ। यी दुईबीचको अन्तर सूक्ष्म भए पनि व्यक्तित्व र जीवनमा पार्ने प्रभाव भने बिल्कुल फरक हुन्छ।
उक्त विचार लायन्स क्लब इन्टरनेसनल डिस्ट्रिक्ट ३२२ ई, जोन ४१ (२०२६–२७) का जोन चेयरपर्सन सह डिस्ट्रिक्ट चेयरपर्सन तथा भारत विकास परिषद्, रक्सौलका सेवा संयोजक सह मिडिया प्रभारी एवं सामाजिक कार्यकर्ता बिमल सर्राफ ले प्रेससँग साझा गरेका हुन्।
उनले भने कि आत्मविश्वासले व्यक्तिलाई आफ्नो क्षमतामाथि विश्वास गर्न सिकाउँछ। आत्मविश्वासी व्यक्ति आफ्ना खुबीहरूलाई पहिचान गर्छ, तर आफ्ना कमजोरीहरू स्वीकार गर्न पनि हिचकिचाउँदैन। सफलता प्राप्त हुँदा ऊ विनम्र रहन्छ र असफलताबाट सिकेर अगाडि बढ्छ। उसलाई मेहनत, धैर्य र निरन्तर प्रयासका माध्यमबाट आफ्नो लक्ष्य हासिल गर्न सकिन्छ भन्ने विश्वास हुन्छ।
यसको विपरीत आत्ममुग्धताले व्यक्तिलाई आफ्नै प्रशंसामा यसरी डुबाउँछ कि उसले अरूका राम्रा पक्ष र आफ्ना कमजोरीहरू देख्न कम गर्छ। आत्ममुग्ध व्यक्ति आफ्ना उपलब्धिहरूलाई बढाइचढाइ गरेर हेर्न थाल्छ, आलोचनालाई सहज रूपमा स्वीकार गर्दैन र कतिपय अवस्थामा अरूको विचारलाई महत्व दिन पनि छोड्छ। यही प्रवृत्तिले बिस्तारै सम्बन्धमा दूरी र व्यवहारमा अहंकार पैदा गर्न सक्छ।
वास्तवमा आत्मविश्वास भन्छ—“म गर्न सक्छु।”
जबकि आत्ममुग्धता भन्छ—“मभन्दा राम्रो कोही छैन।”
यी दुई विचारबीचको अन्तरले नै व्यक्तिको व्यक्तित्वको दिशा निर्धारण गर्छ। आत्मविश्वासले हामीलाई अरूको सम्मान गर्दै अगाडि बढ्न सिकाउँछ भने आत्ममुग्धताले व्यक्तिलाई आफूलाई अरूभन्दा माथि प्रमाणित गर्ने मानसिकतातर्फ लैजान्छ।
आजको प्रतिस्पर्धात्मक समयमा आफ्ना उपलब्धिहरूप्रति गर्व गर्नु गलत होइन। आफ्नो मेहनत र सफलताको सम्मान गर्नु आवश्यक पनि छ। तर गर्व र अहंकारबीचको सीमालाई बुझ्नु अझ महत्वपूर्ण छ। जुन दिन व्यक्तिले आफ्नो सफलतालाई आफ्नो श्रेष्ठताको प्रमाण ठान्न थाल्छ र अरूलाई आफूभन्दा सानो ठान्न थाल्छ, त्यही दिन आत्मविश्वास बिस्तारै आत्ममुग्धतामा परिवर्तन हुन थाल्छ।
साँचो आत्मविश्वास त्यही हो, जसमा सफलतासँगै विनम्रता, ज्ञानसँगै जिज्ञासा र सामर्थ्यसँगै संवेदनशीलता कायम रहन्छ। आफ्ना कमजोरीहरू स्वीकार गरेर तिनलाई सुधार गर्न निरन्तर प्रयास गर्ने व्यक्ति नै वास्तवमा बलियो र सन्तुलित व्यक्तित्वको परिचय दिन्छ।
जीवनमा अगाडि बढ्न आत्मविश्वास आवश्यक छ, तर त्यसलाई विनम्रताको सीमाभित्र राख्नु अझ महत्वपूर्ण छ। किनकि आत्मविश्वासले व्यक्तिलाई उचाइसम्म पुर्याउँछ भने आत्ममुग्धताले त्यही उचाइबाट पतनको कारण बन्न सक्छ।
त्यसैले आफूमा विश्वास राखौँ, आफ्ना उपलब्धिहरूको सम्मान गरौँ, तर अरूको सम्मानलाई कहिल्यै कम नठानौँ। साँचो महानता यस कुरामा छैन कि हामी आफूलाई कति ठूलो ठान्छौँ, बरु यस कुरामा छ कि हाम्रो सफलताका बाबजुद अरू मानिसहरूले हामीलाई कति विनम्र, सहज र सम्मानपूर्ण पाउँछन्।
आत्मविश्वासले हामीलाई अगाडि बढाउँछ, विनम्रताले मानिसहरूको हृदयमा स्थान दिलाउँछ र आत्ममुग्धताबाट बच्न सक्नुले हाम्रो सफलतालाई दीर्घकालीन बनाउँछ।
