Author: eDainik Jagran

रक्सौल, पूर्वी चम्पारण १८ साउन । सृष्टिको आदिकालदेखि नै प्रकृति र अध्यात्मबीच गहिरो सम्बन्ध रहँदै आएको छ। जब वर्षाको पहिलो थोपा धर्तीमा पर्छ, सुख्खा जमिन हरियालीले ढाकिन्छ, नदीहरू कलकल बग्न थाल्छन् र चारैतिर “हर–हर महादेव” को जयघोष गुञ्जिन थाल्छ, तब पवित्र साउन महिनाले मानव जीवनमा नयाँ ऊर्जा, चेतना र आध्यात्मिक जागरण ल्याउँछ। साउन केवल एउटा ऋतु मात्र होइन, यो आत्मशुद्धि, तप, साधना, भक्ति, संयम र आत्मउन्नतिको पवित्र अवसर हो।

यी विचार लायन्स क्लब इन्टरनेशनल डिस्ट्रिक्ट ३२२ ई का जोनल चेयरपर्सन तथा डिस्ट्रिक्ट चेयरपर्सन, भारत विकास परिषद् रक्सौलका सेवा संयोजक, मिडिया प्रभारी तथा समाजसेवी बिमल सर्राफ ले सञ्चारकर्मीसँग साझा गर्नुभएको हो।भगवान शिव सनातन संस्कृतिमा केवल आराध्य देव मात्र होइनन्, उहाँ सम्पूर्ण सृष्टिको कल्याण, समानता, करुणा, त्याग र तपस्याका प्रतीक हुनुहुन्छ। कैलाश पर्वतमा विराजमान भएर उहाँले जीवनको सबैभन्दा ठूलो विजय अरूमाथि होइन, आफ्नै मन, इन्द्रिय र विकारमाथि विजय प्राप्त गर्नु हो भन्ने सन्देश दिनुहुन्छ। जसले आफूलाई जित्न सक्छ, उसले संसारलाई पनि जित्न सक्छ।

आज मानिससँग भौतिक सुविधा धेरै छन्, तर मनको शान्ति भने हराउँदै गएको छ। धन, साधन र प्रविधि बढेका छन्, तर तनाव, असन्तोष र सम्बन्धमा दूरी पनि बढिरहेको छ। यस्तो अवस्थामा भगवान शिवको जीवनले हामीलाई सादगी, सन्तुलन, आत्मसंयम र शान्त जीवनको मार्ग देखाउँछ।भगवान शिवको व्यक्तित्व विरोधाभासबीच पनि अद्भुत सन्तुलनको उदाहरण हो। उहाँ शरीरमा भस्म लगाउनुहुन्छ, तर सौन्दर्यका प्रतीक हुनुहुन्छ। घाँटीमा सर्प धारण गर्नुभएको छ, तर पूर्ण रूपमा निर्भय हुनुहुन्छ। मस्तकमा शीतल चन्द्रमा र जटामा जीवनदायिनी गङ्गा विराजमान छन्। उहाँको कण्ठमा विष छ, तर हृदय करुणा र प्रेमले भरिएको छ। यसले हामीलाई सिकाउँछ कि जीवनमा कठिनाइ र दुःख आउँछन्, तर यदि मन स्थिर र हृदय शुद्ध छ भने ती कठिनाइहरू पनि शक्तिमा परिवर्तन गर्न सकिन्छ।

समुद्र मन्थनका बेला सम्पूर्ण सृष्टिको रक्षा गर्न भगवान शिवले हलाहल विष पान गर्नुभयो। यो केवल धार्मिक कथा मात्र होइन, मानवताका लागि महान् प्रेरणा पनि हो। साँचो नेतृत्व त्यही हो, जसले आफ्नो स्वार्थभन्दा माथि उठेर समाज र मानवताको हितका लागि त्याग गर्न जान्दछ।साउन महिनामा लाखौँ श्रद्धालुहरूले शिवालयमा जलाभिषेक गर्छन्, व्रत बस्छन् र श्रद्धापूर्वक पूजा–आराधना गर्छन्। यो अत्यन्त शुभ कार्य हो। तर यदि हाम्रो जीवनमा सत्य, दया, क्षमा, सेवा, इमानदारी र विनम्रता छैन भने पूजा मात्रले पूर्णता पाउँदैन। भगवान शिवलाई प्रसन्न पार्ने सबैभन्दा सरल मार्ग मानव सेवा, सदाचार र करुणामय जीवन हो।

वास्तविक तप भनेको जंगलमा गएर मात्र कठोर साधना गर्नु होइन। परिवारमा प्रेम कायम राख्नु, आमाबुबाको सम्मान गर्नु, आफ्नो कर्तव्य इमानदारीपूर्वक पूरा गर्नु, क्रोधलाई नियन्त्रण गर्नु, लोभ त्याग्नु, दुःखीको सहारा बन्नु र समाजमा सद्भाव फैलाउनु पनि महान् तप हो। यही नै भगवान शिवको जीवनदर्शन हो।साउनले हामीलाई प्रकृति संरक्षणको सन्देश पनि दिन्छ। रुख, नदी, हिमाल र सम्पूर्ण प्रकृति भगवान शिवकै स्वरूप हुन्। यदि हामीले वातावरण प्रदूषित गर्यौं, पानीको दुरुपयोग गर्यौं वा प्रकृतिको विनाश गर्यौं भने त्यो शिवभक्ति हुन सक्दैन। एउटा रुख रोप्नु, पानी जोगाउनु र वातावरणको संरक्षण गर्नु पनि शिव आराधनाकै उत्कृष्ट रूप हो।

आज समाजमा बढ्दो कटुता, असहिष्णुता, स्वार्थ र मानसिक तनावका बीच साउनले प्रेम, सहिष्णुता, संयम र आत्मचिन्तनको सन्देश दिन्छ। यसले अरूको कमजोरी खोज्नुभन्दा पहिले आफ्नै कमजोरी पहिचान गरेर सुधार गर्न प्रेरित गर्छ। जब मानिसले आफूलाई सुधार्छ, तब उसको जीवन उज्यालो बन्छ।आउनुहोस्, यस पवित्र साउनमा हामी केवल शिवलिङ्गमा जल चढाउने मात्र होइन, आफ्नो मनभित्रको अहंकार, क्रोध, ईर्ष्या, द्वेष र नकारात्मक सोचलाई पनि त्यागौँ। आफ्नो जीवनमा प्रेम, सेवा, सत्य, करुणा, सदाचार र मानवताको दीप प्रज्वलित गरौँ। यही साँचो शिव साधना हो, यही मानव जीवनको सर्वोच्च तप हो र यही साउनको वास्तविक सन्देश हो।

जब मन शुद्ध हुन्छ, तब प्रत्येक श्वास शिवमय बन्छ। जब जीवन सेवा, सत्य र करुणाले भरिन्छ, तब मानिस ईश्वरको सबैभन्दा नजिक पुग्छ।

आउनुहोस्, यस साउनमा हामी सबैले संकल्प गरौँ— भगवान शिवलाई केवल मन्दिरमा मात्र होइन, आफ्ना विचार, व्यवहार, चरित्र र कर्ममा पनि स्थापित गरौँ। यही साँचो तप–साधना हो, यही मानवता हो र यही शिवत्व प्राप्त गर्ने मार्ग हो।हर–हर महादेव!

रक्सौल, पूर्वी चम्पारण  १७ साउन। मानिसको जीवन जन्मदेखि अन्तिम श्वाससम्म संघर्षले भरिएको यात्रा हो। संसारमा यस्तो कुनै पनि व्यक्ति छैन, जसको जीवनमा दुःख, कठिनाइ, चुनौती वा असफलता नआओस्। वास्तवमा संघर्ष नै जीवनको सबैभन्दा ठूलो शिक्षक हो। यसले मानिसलाई धैर्य, साहस, आत्मविश्वास र राम्रो चरित्र बनाउन सिकाउँछ। जो मानिस संघर्षसँग डराएर पछि हट्छ, उसले जीवनका धेरै अवसर गुमाउँछ। तर जसले धैर्य, विश्वास र मेहनतका साथ संघर्षको सामना गर्छ, उसले अन्ततः सफलता र मनको शान्ति पाउँछ।

यी विचार लायन्स क्लब इन्टरनेशनल डिस्ट्रिक्ट ३२२ ई का जोनल चेयरपर्सन तथा डिस्ट्रिक्ट चेयरपर्सन, भारत विकास परिषद्, रक्सौलका सेवा संयोजक, मिडिया प्रभारी तथा समाजसेवी बिमल सर्राफले प्रेसलाई दिएको सन्देशमा व्यक्त गरेका हुन्।उनले भने, आजको समय भौतिक सुख–सुविधाको समय हो। मानिस धन, पद, प्रतिष्ठा र आरामदायी जीवनको खोजीमा दिनरात दौडिरहेको छ। तर जब जीवनमा समस्या आउँछ, धेरै मानिस आफूलाई कमजोर र एक्लो महसुस गर्न थाल्छन्। यस्तो बेला धन वा सुविधा भन्दा पनि सच्चा अध्यात्मले मानिसलाई हिम्मत, आशा र आत्मबल दिन्छ।

सच्चा अध्यात्म भनेको संसार छोडेर भाग्नु होइन। बरु परिवार र समाजसँगै बसेर आफ्नो कर्तव्य इमानदारीका साथ पूरा गर्नु, सबै परिस्थितिमा मनलाई शान्त राख्नु र भगवानप्रति विश्वास राख्नु नै सच्चा अध्यात्म हो। अध्यात्मले संघर्षलाई दुःख होइन, आफूलाई अझ राम्रो बनाउने अवसरका रूपमा हेर्न सिकाउँछ। जसरी सुन आगोमा तताएपछि अझ चम्किलो बन्छ, त्यसरी नै मानिस पनि कठिनाइ पार गरेर अझ बलियो र परिपक्व बन्छ।जीवनमा निराशा, असफलता, अपमान वा पीडा आउँदा अध्यात्मले मानिसलाई हार मान्न दिँदैन। यसले हरेक अँध्यारोपछि उज्यालो आउँछ भन्ने विश्वास दिलाउँछ। हरेक कठिनाइले केही न केही सिकाउँछ, र हरेक संघर्षले भविष्यको सफलताका लागि बलियो आधार तयार गर्छ।

श्रीमद्भगवद्गीताले पनि यही शिक्षा दिन्छ कि मानिसले आफ्नो काम इमानदारीका साथ गरिरहनुपर्छ र फलको चिन्ता गर्नु हुँदैन। जसले निस्वार्थ भावले आफ्नो कर्तव्य पूरा गर्छ र भगवानको इच्छामा विश्वास राख्छ, उसले साँचो शान्ति पाउँछ। अध्यात्मले मानिसमा दया, क्षमा, सेवा, नम्रता र प्रेमजस्ता असल गुणहरूको विकास गराउँछ। यिनै गुणहरूले जीवनका कठिनाइहरू पार गर्न सजिलो बनाउँछन्।आजको आवश्यकता संघर्षबाट भाग्ने होइन, त्यसको साहसका साथ सामना गर्ने हो। सकारात्मक सोच राखौँ, आत्मविश्वास बढाऔँ र भगवानप्रतिको विश्वासलाई बलियो बनाऔँ। जब मानिसले राम्रो कर्म, असल चरित्र र अध्यात्मलाई आफ्नो जीवनको आधार बनाउँछ, तब कुनै पनि कठिनाइले उसलाई हराउन सक्दैन।

जीवनको हरेक संघर्षले हामीलाई नयाँ बाटो देखाउँछ। यदि हामीले त्यसलाई भगवानको परीक्षा र आफूलाई सुधार्ने अवसरका रूपमा स्वीकार गर्यौँ भने, त्यही संघर्ष हाम्रो सबैभन्दा ठूलो शक्ति बन्न सक्छ। त्यसैले कठिनाइसँग डराउनु हुँदैन, मुस्कुराउँदै त्यसको सामना गर्नुपर्छ। किनकि संघर्ष नै सफलताको बाटो हो, र सच्चा अध्यात्म त्यो बाटोलाई उज्यालो बनाउने दीपक हो।अन्त्यमा भन्नुपर्दा, जीवनको वास्तविक सुन्दरता संघर्षबाट भाग्नुमा होइन, धैर्य, साहस, सत्कर्म र अध्यात्मको सहाराले संघर्षमाथि विजय हासिल गर्नुमा छ। जसले संघर्षलाई साधना र अध्यात्मलाई जीवनको आधार बनाउँछ, उसले आफ्नो जीवनलाई सफल, अर्थपूर्ण र आनन्दमय बनाउन सक्छ।

रक्सौल (पूर्वी चम्पारण) १६ साउन । गुरु पूर्णिमाको अवसरमा भारतको सीमावर्ती सहर रक्सौलमा आयोजित तीनदिने धर्म संसद धार्मिक एवं भक्तिमय वातावरणबीच सम्पन्न भएको छ। कार्यक्रममा भारत र नेपालबाट आएका विभिन्न सन्त–महात्मा, अखाडाका प्रतिनिधि तथा हजारौँ श्रद्धालुको उल्लेखनीय सहभागिता रहेको थियो। धर्म संसदमा सनातन धर्म, गौसंरक्षण, धार्मिक एकता तथा सांस्कृतिक संरक्षणसँग सम्बन्धित विभिन्न प्रस्ताव सर्वसम्मत रूपमा पारित गरिएका छन्।

धर्म संसदका संयोजक जगतगुरु वामाचार्य सेवक संजयनाथजी महाराजले धर्म संसदको उद्देश्य समाजलाई सनातन संस्कृति, आध्यात्मिक मूल्य तथा राष्ट्रसेवाप्रति जागरूक गराउनु रहेको बताउनुभयो। उहाँले भारत र नेपालका सन्तहरूको यो ऐतिहासिक संगमले धार्मिक एकता, सामाजिक सद्भाव र मानव कल्याणको सशक्त सन्देश दिएको उल्लेख गर्दै धर्म, संस्कृति र नैतिक मूल्यहरूको संरक्षणका लागि सबैले संगठित भएर कार्य गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याउनुभयो।काली सेनाकी राष्ट्रिय प्रमुख पार्वती तिवारीले धर्म संसद केवल धार्मिक कार्यक्रम मात्र नभई सनातन संस्कृति, सामाजिक समरसता तथा भारतीय परम्पराको संरक्षणका लागि प्रभावकारी मञ्च भएको बताउनुभयो। उहाँले धर्म संसदबाट पारित प्रस्तावहरू सन्तहरूको सामूहिक चिन्तन र संकल्पको प्रतिफल भएको उल्लेख गर्दै गौसंरक्षण, सांस्कृतिक चेतना तथा राष्ट्रहितसँग सम्बन्धित विषयमा शान्तिपूर्ण र संवैधानिक संवादलाई निरन्तर अगाडि बढाउनुपर्नेमा जोड दिनुभयो।

धर्म संसदका प्रमुख मागहरू 

– भारतलाई हिन्दु राष्ट्र घोषणा गर्न माग।
– गौमातालाई राष्ट्रमाताको संवैधानिक मान्यता प्रदान गर्न आग्रह।
– सनातन संस्कृति तथा भारतीय परम्पराको संरक्षण र प्रवर्द्धनमा विशेष जोड।
– समाजमा धार्मिक चेतना अभिवृद्धि गर्दै संगठनात्मक एकतालाई सुदृढ बनाउन आह्वान।धर्म संसदबाट पारित प्रस्तावहरू

– जम्मु–कश्मीरबाट धारा ३७० हटाइएको तथा अयोध्यामा श्रीराम मन्दिर निर्माण सम्पन्न गराएकोमा भारत सरकारप्रति धन्यवाद प्रस्ताव पारित।
– बिहार सरकारसँग गुरुनाथ अखाडालाई आवश्यक सरकारी सुविधा उपलब्ध गराउन आग्रह।
– अखाडाको परम्पराअनुसार विभिन्न सन्तहरूलाई नयाँ जिम्मेवारी प्रदान गरिएको छ। नेपालका रामसुरत नाथलाई मण्डलेश्वर, अल्टर बाबालाई भारतको सभापति, बुद्धनाथलाई महामन्त्री, नेपालको कलैया निवासी नागा बाबालाई सेनापति प्रमुख तथा गुरुनाथ भोलानाथलाई अखाडाको महन्त नियुक्त गरिएको छ।भारत–नेपालका सन्तहरूको साझा संकल्प

धर्म संसदको सञ्चालन जगतगुरु वामाचार्य सेवक संजयनाथजी महाराजले गर्नुभएको थियो। कार्यक्रममा सहभागी भारत र नेपालका सन्त–महात्माहरूले सनातन धर्मको संरक्षण, सामाजिक सद्भाव, आपसी भाइचारा तथा राष्ट्रहितका पक्षमा संयुक्त रूपमा कार्य गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका थिए। तीन दिनसम्म सञ्चालन भएको यस धर्म संसदमा ठूलो सङ्ख्यामा श्रद्धालु, धर्मगुरु तथा सन्त–महात्माहरूको उत्साहजनक सहभागिता रहेको थियो।

रक्सौल, पूर्वी चम्पारण १६ साउन । जीवन ईश्वरको अनुपम उपहार हो। यो केवल जन्मदेखि मृत्युसम्मको यात्रा मात्र होइन, अनुभव, भावना, संघर्ष, आशा र उपलब्धिहरूको अनुपम समन्वय पनि हो।

यदि हामी जीवनलाई सकारात्मक दृष्टिकोणले हेर्ने हो भने, यो कुनै मधुर सङ्गीतभन्दा कम छैन। जसरी सङ्गीत अनेकौँ स्वर, लय र तालको सुन्दर संयोजनबाट मनलाई आनन्दित बनाउँछ, त्यसरी नै जीवन पनि सुख–दुःख, सफलता–असफलता, हाँसो–आँसु तथा मिलन–विछोडजस्ता विविध अनुभवहरूको समिश्रणबाट पूर्ण बन्छ।यी विचार लायन्स क्लब इन्टरनेशनल डिस्ट्रिक्ट ३२२ ई का जोनल चेयरपर्सन, डिस्ट्रिक्ट चेयरपर्सन तथा भारत विकास परिषद्, रक्सौल का सेवा संयोजक, सञ्चार (मिडिया) प्रभारी एवं समाजसेवी बिमल सर्राफ ले सञ्चारकर्मीहरूसँग साझा गर्नुभएको हो।

उहाँले भन्नुभयो, “जसरी सङ्गीतको वास्तविक आनन्द त्यही व्यक्तिले लिन सक्छ, जसले प्रत्येक स्वरलाई सहज रूपमा स्वीकार गर्न जान्दछ, त्यसरी नै जीवनको आनन्द पनि त्यही व्यक्तिले लिन सक्छ, जसले हरेक परिस्थितिमा सन्तुलित, धैर्यवान र प्रसन्न रहन जान्दछ।कठिनाइहरू जीवनको गति रोक्नका लागि आउँदैनन्, बरु जीवनलाई अझ अर्थपूर्ण र परिपक्व बनाउनका लागि आउँछन्। जसरी वीणाका तारहरूमा उचित तनाव हुँदा मात्र मधुर धुन निस्कन्छ, त्यसरी नै जीवनका संघर्षहरूले व्यक्तित्वलाई अझ निखार्छन्।”

उहाँले भन्नुभयो कि आजको युग भौतिक सुविधाले सम्पन्न भए पनि मानसिक शान्ति र आत्मिक आनन्दको अभाव बढ्दो छ। मानिसहरू सफलता प्राप्त गर्ने होडमा यति व्यस्त भएका छन् कि मुस्कुराउन, गुनगुनाउन र साना–साना खुसीहरूको आनन्द लिनसमेत बिर्सँदै गएका छन्। चिन्ता, तनाव, ईर्ष्या र अनावश्यक अपेक्षाको बोझले मनलाई यति भारी बनाइदिन्छ कि जीवनको मधुर सङ्गीत विस्तारै कोलाहलमा परिणत हुन थाल्छ।बिमल सर्राफले भन्नुभयो, “गुनगुनाउनु भनेको केवल गीत गाउनु मात्र होइन, यो सकारात्मक जीवनदृष्टि पनि हो। यसको अर्थ हरेक परिस्थितिमा आशावादी रहनु, आफ्नो मनमा सकारात्मक ऊर्जा सञ्चार गर्नु, साना–साना खुसीहरूलाई महसुस गर्नु तथा प्रत्येक नयाँ दिनलाई मुस्कानका साथ स्वागत गर्नु हो। जब मन प्रसन्न हुन्छ, तब साधारण क्षणहरू पनि असाधारण बन्न पुग्छन्।”

उहाँका अनुसार मानिसको जीवनको सबैभन्दा मधुर सङ्गीत उसका शब्दहरूमा होइन, व्यवहारमा सुन्न सकिन्छ। मधुर वाणी, विनम्रता, प्रेम, करुणा, सेवा र क्षमा यस्ता स्वरहरू हुन्, जसले कुनै पनि जीवनलाई सुन्दर र प्रेरणादायी बनाउन सक्छन्।यसको विपरीत अहंकार, क्रोध, ईर्ष्या र कटुता जीवनको लय बिगार्ने तत्वहरू हुन्। त्यसैले यदि जीवनलाई मधुर बनाउन चाहन्छौँ भने सबैभन्दा पहिले आफ्नै मनलाई निर्मल, शान्त र सकारात्मक बनाउन आवश्यक छ।

उहाँले थप भन्नुभयो कि कुनै पनि परिस्थिति स्थायी हुँदैन। जसरी अँध्यारो रातपछि उज्यालो बिहान आउँछ र वर्षापछि इन्द्रेणी देखापर्छ, त्यसरी नै कठिन समयपछि सुखद अवसरहरू पनि अवश्य आउँछन्। त्यसैले प्रतिकूल परिस्थितिमा पनि धैर्य, विश्वास र आत्मबल कायम राख्नु नै सफल जीवनको सबैभन्दा ठूलो कला हो।

उहाँले भन्नुभयो, “जीवनको वास्तविक सफलता धन, पद वा प्रसिद्धिमा होइन, बरु हाम्रो कारण कति मानिसको जीवनमा आशा, मुस्कान र आत्मविश्वास जागृत भयो भन्ने कुरामा निहित छ। यदि हाम्रो व्यवहारले कुनै निराश व्यक्तिलाई आशा दिन सक्छ, कुनै दुःखी अनुहारमा मुस्कान ल्याउन सक्छ र कुनै टुटेको मनलाई सहारा दिन सक्छ भने त्यही नै जीवनको सबैभन्दा मधुर गीत हो।”

अन्त्यमा उहाँले सबैलाई आग्रह गर्दै भन्नुभयो, “गुनासोको सट्टा कृतज्ञता, निराशाको सट्टा आशा र तनावको सट्टा मुस्कानलाई अँगालौँ। प्रत्येक दिनलाई नयाँ गीतझैँ जिऔँ, प्रत्येक चुनौतीलाई नयाँ सिकाइको रूपमा स्वीकार गरौँ र आफ्नो जीवनलाई प्रेम, सेवा, सद्भाव तथा सकारात्मक सोचका मधुर स्वरहरूले सजाऔँ।”जब मन गुनगुनाउँछ, तब जीवन आफैँ एउटा मधुर सङ्गीत बन्न पुग्छ। त्यसैले परिस्थिति जस्तोसुकै भए पनि आफ्नो मनको मधुरता कहिल्यै हराउन नदिनुहोस्। मुस्कुराउनुहोस्, गुनगुनाउनुहोस् र आफ्नो जीवनलाई यस्तो प्रेरणादायी गीत बनाउनुहोस्, जसको मधुर प्रतिध्वनिले अरूको जीवनमा पनि आशा, प्रेम र आनन्द भरिदियोस्।