रक्सौल, पूर्वी चम्पारण २७ भदाै । भारतको संस्कृतिमा पर्व–त्योहार केवल उत्सव मनाउने अवसर मात्र होइनन्, यी जीवनका मूल्य, सम्बन्ध र संस्कारको सन्देश दिने माध्यम पनि हुन्। तीज पनि यस्तै पर्व हो, जसमा आस्था, प्रेम, समर्पण, धैर्य र नारी सम्मानको भावना एकसाथ देखिन्छ।
पौराणिक मान्यताअनुसार माता पार्वतीले भगवान् शिवलाई पति रूपमा प्राप्त गर्न कठोर तपस्या गरेकी थिइन्। उनको अटुट श्रद्धा, धैर्य र संकल्पबाट प्रसन्न भएर भगवान् शिवले उनलाई पत्नीका रूपमा स्वीकार गरेका थिए। यही कथाको स्मरणमा तीज पर्व मनाउने परम्परा रहिआएको छ।
उक्त जानकारी लायन्स क्लब इन्टरनेसनल डिस्ट्रिक्ट ३२२ ई, जोन ४१ का जोन चेयरपर्सन सह डिस्ट्रिक्ट चेयरपर्सन एवं भारत विकास परिषद्, रक्सौलका सेवा संयोजक सह मिडिया प्रभारी तथा सामाजिक कार्यकर्ता बिमल सर्राफले प्रेससँग साझा गरेका हुन्।
तर तीजको अर्थ व्रत, पूजा र श्रृंगारमा मात्र सीमित छैन। यसको पछाडि जीवनको गहिरो सन्देश लुकेको छ। यस पर्वले हामीलाई सच्चा सम्बन्ध केवल प्रेमले मात्र होइन, विश्वास, सम्मान, त्याग र पारस्परिक सहयोगले बलियो हुन्छ भन्ने सिकाउँछ। माता पार्वतीको तपस्याले दृढ संकल्प र धैर्यको प्रेरणा दिन्छ भने शिव–पार्वतीको सम्बन्ध दाम्पत्य जीवनमा प्रेम र सम्मानको प्रतीक हो।
आज जीवनको गति तीव्र बनेको छ र आधुनिक सुविधाका बाबजुद सम्बन्धमा दूरी बढ्दै गएको देखिन्छ। यस्तो अवस्थामा तीजको सन्देश अझ बढी सान्दर्भिक बनेको छ। परिवारमा सँगै बस्नु मात्र पर्याप्त हुँदैन, एक–अर्कालाई बुझ्नु, समय दिनु र भावनाको सम्मान गर्नु पनि उत्तिकै आवश्यक छ।
तीजले हामीलाई यो सोच्ने अवसर पनि दिन्छ कि नारी केवल परिवारको जिम्मेवारी निर्वाह गर्ने व्यक्ति मात्र होइनन्, उनी परिवार र समाज निर्माणकी महत्वपूर्ण शक्ति हुन्। त्यसैले तीजका अवसरमा महिलाको व्रत र श्रृंगारसँगै उनीहरूको सम्मान, शिक्षा, आत्मनिर्भरता र सपनाको पनि चर्चा हुनुपर्छ।
समय परिवर्तन भइरहेको छ र बदलिँदो समयसँगै परम्परालाई हेर्ने दृष्टिकोण पनि परिवर्तन हुनु स्वाभाविक हो। यसको अर्थ हामी आफ्नो संस्कृतिबाट टाढा हुनुपर्छ भन्ने होइन। आवश्यकता यस कुराको हो कि हामीले परम्पराभित्र लुकेको सकारात्मक सन्देश बुझेर त्यसलाई आधुनिक जीवनमा अपनाउन सकौँ।
आज तीज यस्तो पर्व बन्न सक्छ, जहाँ पूजासँगै परिवारमा संवाद होस्, व्रतसँगै आत्मसंयम होस्, श्रृंगारसँगै आत्मसम्मान होस् र उत्सवसँगै विपन्न तथा आवश्यकतामा परेकाहरूलाई सहयोग गर्ने भावना पनि विकसित होस्।
नयाँ पुस्तालाई पनि तीजको कथा केवल धार्मिक प्रसंगका रूपमा नभई त्यसको भावार्थसहित बुझाउन आवश्यक छ। उनीहरूलाई हाम्रो संस्कृतिले प्रेम गर्न, सम्बन्धको सम्मान गर्न, कठिन परिस्थितिमा धैर्य राख्न र आफ्नो संकल्पप्रति दृढ रहन सिकाउँछ भन्ने कुरा बुझाउनुपर्छ।
पर्वहरू त्यतिबेला मात्र सार्थक हुन्छन्, जब तिनको परम्परासँगै तिनको भावना पनि जीवित रहन्छ। तीजको सुन्दरता यही कुरामा छ कि यसको जरा प्राचीन परम्परामा जोडिएको भए पनि यसको सन्देश आज पनि उत्तिकै उपयोगी र प्रासंगिक छ।
तीजले हामीलाई सिकाउँछ—आस्थाले मनलाई शक्ति दिन्छ, धैर्यले जीवनलाई दिशा दिन्छ, प्रेमले सम्बन्धलाई जोड्छ र सम्मानले त्यसलाई स्थायी बनाउँछ। यही तीजको साँचो प्रासंगिकता र यसको वास्तविक भावार्थ हो।
