रक्सौल, पूर्वी चम्पारण ०६ असाेज । मानिसको जीवन पनि संगीतजस्तै हो, जसमा सुख–दुःख, आशा–निराशा, उमङ्ग र भावनाका अनेकौँ सुरहरू निरन्तर गुञ्जिरहेका हुन्छन्। संगीत केवल मनोरञ्जनको साधन मात्र होइन, यो मानिसको मन, मस्तिष्क र भावनालाई सकारात्मक ऊर्जा प्रदान गर्ने प्रभावशाली माध्यम पनि हो। मधुर संगीतले मनलाई शान्त बनाउँछ, तनाव कम गर्छ र जीवनमा नयाँ ऊर्जाको सञ्चार गर्दछ।
संगीतका मधुर स्वर मानिसभित्र लुकेका संवेदना र भावनालाई अभिव्यक्त गर्ने माध्यम बन्छन्। विभिन्न राग र सुरमार्फत मानिसले आत्मिक आनन्द तथा मानसिक शान्तिको अनुभव गर्छ। यही कारण प्राचीन समयदेखि नै संगीतलाई जीवन र स्वास्थ्यसँग जोडेर हेर्ने गरिएको पाइन्छ। यद्यपि संगीतको प्रभाव व्यक्तिको रुचि, परिस्थिति र मनःस्थितिअनुसार फरक हुन सक्छ, तथापि सकारात्मक र मधुर संगीतले जीवनमा उत्साह र स्फूर्ति प्रदान गर्न सहयोग पुर्याउँछ।
भारतीय परम्परामा शरीर र मनबीचको सन्तुलनलाई विशेष महत्व दिइएको छ। योग तथा आध्यात्मिक परम्परामा शरीरका सात चक्रको उल्लेख पाइन्छ। त्यसैगरी, संगीतका सात स्वर—सा, रे, ग, म, प, ध र नि—भारतीय संगीत परम्पराका मूल आधार हुन्। यी स्वरको साधना र लयबद्धताले मनलाई एकाग्र बनाउन तथा भावनात्मक सन्तुलन कायम गर्न सहयोग पुर्याउने मान्यता छ।
बिहान र साँझको समय मानिसका लागि विशेष महत्व राख्छ। दिनभरका कामका कारण शरीर र मनले थकान महसुस गर्दा मधुर संगीतले वातावरणलाई सहज र सकारात्मक बनाउन सहयोग गर्न सक्छ। संगीतले मनको बेचैनी कम गरी मानिसलाई भित्रैदेखि ताजा र प्रसन्न बनाउने माध्यमको भूमिका खेल्न सक्छ। यही कारण संगीतलाई जीवनको लय र मानसिक प्रसन्नतासँग जोडेर हेर्ने गरिन्छ।
तर स्वस्थ र सफल जीवनका लागि केवल संगीत मात्र पर्याप्त हुँदैन। मानिसको कल्पनाशक्ति, विचारशक्ति, इच्छाशक्ति र भावनात्मक क्षमताले पनि व्यक्तित्व निर्माणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छन्। जसका विचार व्यापक र दृष्टिकोण सकारात्मक हुन्छन्, उसका क्षमताहरू पनि त्यहीअनुसार विस्तार हुँदै जान्छन्। त्यस्तो व्यक्ति कठिन परिस्थितिमा पनि समाधान खोज्ने प्रयास गर्छ र असम्भवलाई सम्भव बनाउने दिशामा अघि बढ्छ।
प्रकृतिले प्रत्येक मानिसलाई केही विशेष क्षमता प्रदान गरेको हुन्छ। आवश्यकता यति मात्र हो कि हामीले आफ्ना क्षमताहरूलाई पहिचान गरी तिनको सकारात्मक उपयोग गर्न सक्नुपर्छ। कल्पनालाई सिर्जनामा, विचारलाई कर्ममा र इच्छाशक्तिलाई उपलब्धिमा रूपान्तरण गर्ने प्रयासले जीवनलाई सार्थक बनाउँछ। सिर्जनशीलता कला वा संगीतमा मात्र सीमित हुँदैन, यसले जीवनका प्रत्येक क्षेत्रमा नयाँ सोच र अझ राम्रो काम गर्ने प्रेरणा दिन्छ।
यसै क्रममा चरित्र निर्माण पनि जीवन व्यवस्थापनको महत्वपूर्ण आधार हो। ज्ञान र प्रतिभा त्यतिबेला मात्र सार्थक हुन्छन्, जब तिनमा असल संस्कार, अनुशासन, इमानदारी र मानवीय संवेदना जोडिएका हुन्छन्। असल चरित्रले व्यक्तिलाई समाजमा सम्मान दिलाउनुका साथै अरूका लागि प्रेरणाको स्रोत बन्ने शक्ति प्रदान गर्छ। यस्तो व्यक्ति भविष्यमा असल नागरिक र सकारात्मक नेतृत्वको उदाहरण बन्न सक्छ।
वास्तवमा जीवन पनि एउटा संगीतजस्तै हो। यदि विचारमा सकारात्मकता, व्यवहारमा मधुरता, कर्ममा इमानदारी र मनमा सन्तुलन भयो भने जीवनको धुन पनि मधुर बन्न पुग्छ। त्यसैले संगीतलाई केवल सुन्नमा सीमित नराखी त्यसबाट प्राप्त हुने शान्ति, अनुशासन र सकारात्मकतालाई आफ्नो जीवनमा आत्मसात् गर्नुपर्छ। यही सन्तुलित सोच, सिर्जनशीलता र असल चरित्रका साथ जीवनलाई स्वस्थ, सार्थक र प्रेरणादायी बनाउने मार्ग हो।
उक्त विचार लायन्स क्लब इन्टरनेसनल डिस्ट्रिक्ट ३२२ ई, जोन ४१ का जोन चेयरपर्सन सह डिस्ट्रिक्ट चेयरपर्सन एवं भारत विकास परिषद्, रक्सौलका सेवा संयोजक सह मिडिया प्रभारी तथा सामाजिक कार्यकर्ता बिमल सर्राफले प्रेससँग साझा गर्नुभयो।
