रक्सौल, पूर्वी चम्पारण, २८ असाेज । विकासको उद्देश्य केवल सुखसुविधा बढाउनु मात्र होइन, जीवनलाई स्वस्थ, सुरक्षित र सुखमय बनाउनु पनि हो। आज विज्ञान, प्रविधि र आर्थिक प्रगतिले मानिसलाई नयाँ उचाइमा पुर्याएको छ। तर, बढ्दो जनसङ्ख्या, प्राकृतिक स्रोतसाधनको अत्यधिक दोहन, कमजोर हुँदै गएको स्वास्थ्य व्यवस्था, मानसिक तनाव, टुट्दै गएका पारिवारिक सम्बन्ध र बढ्दो असन्तुष्टिले हामीलाई विकासको दिशाबारे सोच्न बाध्य बनाएका छन्।
समाधान पनि, जिम्मेवारी पनि
प्रकृति र स्रोतसाधनको संरक्षण: वनजङ्गलको रक्षा, पानीको सङ्कलन, वृक्षरोपण, प्रदूषण नियन्त्रण र स्रोतसाधनको जिम्मेवार उपयोग हाम्रो प्राथमिकता हुनुपर्छ। सरकारले नियमहरू प्रभावकारी रूपमा लागू गर्नुपर्छ भने नागरिकले पानी, बिजुली र अन्य स्रोतसाधनको अनावश्यक खपत रोक्नुपर्छ।
स्वास्थ्य र शिक्षामा सुधार: प्रत्येक व्यक्तिले सहज रूपमा स्वास्थ्य सेवा प्राप्त गर्न पाउनुपर्छ र गुणस्तरीय शिक्षा उपलब्ध हुनुपर्छ। शिक्षाको उद्देश्य रोजगारी उपलब्ध गराउनु मात्र होइन, असल संस्कार, वैज्ञानिक सोच र सामाजिक जिम्मेवारीको भावना विकास गर्नु पनि हो।
परिवार र सम्बन्धलाई बलियो बनाउने: आपसी संवाद, प्रेम, विश्वास र सम्मानले नै परिवारलाई बलियो बनाउँछन्। आमाबुबा, छोराछोरी र ज्येष्ठ नागरिक सबैले एकअर्काको भावना बुझ्नुपर्छ। अहङ्कार र स्वार्थभन्दा सहयोगलाई बढी महत्त्व दिनुपर्छ।
प्रतिस्पर्धासँगै संवेदनशीलता: जीवनमा अगाडि बढ्ने चाहना राम्रो हो, तर अरूलाई पछाडि धकेलेर सफलता हासिल गर्नु उचित होइन। तुलना र ईर्ष्याको सट्टा सहयोग, इमानदारी र अरूको उपलब्धिप्रति सम्मान गर्ने बानी विकास गर्नुपर्छ।
मानसिक शान्ति र सन्तुलित जीवन: धेरै धन र सुखसुविधा हुँदैमा सुखको ग्यारेन्टी हुँदैन। आफ्ना इच्छालाई नियन्त्रणमा राख्नु, पर्याप्त आराम गर्नु, परिवार र प्रियजनसँग समय बिताउनु तथा आवश्यक पर्दा विशेषज्ञको सहयोग लिनु स्वस्थ जीवनका महत्त्वपूर्ण आधार हुन्।
सरकारदेखि नागरिकसम्म, सबैको जिम्मेवारी
सरकारको जिम्मेवारी शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी, वातावरण संरक्षण र स्रोतसाधनको न्यायोचित वितरणमा ध्यान दिनु हो। उद्योगहरूले प्रदूषण कम गर्नुपर्छ र श्रमिकहरूको अधिकारको सम्मान गर्नुपर्छ। शैक्षिक संस्थाहरूले असल संस्कार प्रदान गर्नुपर्छ भने परिवारले प्रेम, विश्वास र संवादको वातावरण बनाउनुपर्छ।
त्यसैगरी, प्रत्येक नागरिकले आफ्नो अधिकारसँगै कर्तव्य पनि बुझ्नुपर्छ। सार्वजनिक सम्पत्तिको संरक्षण, वातावरणको सुरक्षा, आवश्यकतामा परेकाहरूलाई सहयोग र अरूप्रति संवेदनशील व्यवहारबाट मात्र समाजमा वास्तविक परिवर्तन सम्भव हुन्छ।
निष्कर्ष : विकासको दिशा बदल्ने समय
विकासलाई अग्ला भवन, फराकिला सडक र बढ्दो सम्पत्तिका आधारमा मात्र मापन गर्नु हुँदैन। प्रकृति कति सुरक्षित छ, मानिसले कस्तो स्वास्थ्य सेवा र शिक्षा प्राप्त गरिरहेका छन् तथा परिवार र समाजमा प्रेम, विश्वास र सन्तुष्टि कति बाँकी छ भन्ने कुरा पनि हेर्न आवश्यक छ।
साँचो प्रगति त्यही हो, जहाँ प्रकृति सुरक्षित रहोस्, स्वास्थ्य राम्रो होस्, सम्बन्ध बलियो बनून् र मानवता जीवित रहोस्।
आउनुहोस्, हामी यस्तो विकासको बाटो रोजौँ, जसले आजका सुविधाहरू मात्र होइन, भावी पुस्ताको भविष्यलाई समेत सुरक्षित बनाओस्। किनकि विकासको वास्तविक पहिचान भवनको उचाइबाट होइन, हाम्रो सोचको उचाइ र व्यवहारको संवेदनशीलताबाट हुन्छ।
