रक्सौल, पूर्वी चम्पारण २३ कार्तिक । मानिसको जीवनमा लक्ष्यको निकै ठूलो महत्त्व हुन्छ। लक्ष्यबिनाको जीवन पतवार त भएको तर कुनै निश्चित दिशा नभएको डुङ्गाजस्तै हुन्छ। प्रत्येक व्यक्ति आफ्नो जीवनमा केही न केही प्राप्त गर्न चाहन्छ। कोही सफलताका लागि संघर्ष गर्छन्, कोही सम्मानका लागि, त कोही आफ्नो परिवार र समाजको सुखद भविष्यका लागि प्रयासरत रहन्छन्। तर जीवनको वास्तविक सफलता केवल लक्ष्य प्राप्त गर्नुमा मात्र होइन, त्यस लक्ष्यसम्म पुग्न अपनाइएको मार्गको पवित्रतामा लुकेको हुन्छ।
जब मानिसले आफ्नो बुद्धि, विचार र कर्मलाई ईश्वरप्रति समर्पित गर्छ, तब उसभित्र एउटा विशेष शक्तिको जन्म हुन्छ। यस्तो बुद्धिले व्यक्तिलाई सही र गलतबीचको भिन्नता बुझ्न मद्दत गर्छ। यसले अहङ्कारको सट्टा विनम्रता, स्वार्थको सट्टा सेवा र अन्यायका अगाडि झुक्नुको सट्टा सत्यका पक्षमा उभिने प्रेरणा दिन्छ। ईश्वरप्रतिको समर्पणको अर्थ केवल पूजापाठ गर्नु मात्र होइन, आफ्ना प्रत्येक कर्ममा इमानदारी, न्याय र मानवतालाई स्थान दिनु पनि हो।
जीवन आफैँमा एउटा संघर्ष हो। प्रत्येक मानिसले कहिले परिस्थितिसँग, कहिले समयसँग त कहिले आफ्नै मनका विचारहरूसँग संघर्ष गर्नुपर्छ। यस्ता संघर्षमा त्यही व्यक्ति अगाडि बढ्छ, जसले कठिनाइका अगाडि आफ्नो धैर्य गुमाउँदैन। जित र हार बाहिरी परिणाम मात्र होइनन्, यी हाम्रा विचार र मनोबलका परीक्षासमेत हुन्। सत्य र धर्मलाई आफ्नो आधार बनाएर संघर्ष गर्ने व्यक्ति प्रतिकूल परिस्थितिमा पनि भित्रैदेखि कमजोर हुँदैन।
हामीले जीवनमा केवल जित्ने चाहना मात्र राख्नु हुँदैन, सही तरिकाले जित्ने संकल्प पनि गर्नुपर्छ। अन्याय र अधर्मको सहाराले प्राप्त भएको सफलता केही समयका लागि खुसी दिन सक्छ, तर त्यसले कहिल्यै स्थायी शान्ति दिन सक्दैन। यसको विपरीत, सत्यको बाटोमा हिँडेर प्राप्त भएको सानो सफलता पनि मनलाई सन्तुष्टि र आत्मसम्मानले भरिदिन्छ।
भगवद्गीताको सन्देश पनि यही हो कि मानिसले आफ्नो कर्तव्य पूर्ण निष्ठाका साथ निर्वाह गर्नुपर्छ र कर्मको परिणामप्रति अत्यधिक चिन्ता गर्नु हुँदैन। भगवान् श्रीकृष्णले निष्काम कर्म र धर्मको मार्गमा हिँड्ने प्रेरणा दिनुभएको छ। सच्चा मनले गरिएको राम्रो प्रयास कहिल्यै व्यर्थ हुँदैन। त्यसको परिणाम तत्काल नदेखिए पनि त्यसले हाम्रो व्यक्तित्व, अनुभव र भविष्यलाई अवश्य बलियो बनाउँछ।
जीवनमा एउटा कुरा सधैँ याद राख्नुपर्छ कि हरेक परिस्थिति हाम्रो चाहनाअनुसार परिवर्तन हुन सक्दैन, तर हरेक परिस्थितिप्रतिको आफ्नो दृष्टिकोण भने अवश्य परिवर्तन गर्न सकिन्छ। जब कुनै समस्याको समाधान हाम्रो हातमा हुँदैन, तब निराश हुनुको सट्टा आफ्नो मनस्थितिलाई शान्त र सकारात्मक बनाउनुपर्छ। कतिपय अवस्थामा परिस्थितिसँग लड्नुभन्दा पहिले आफूलाई सम्हाल्नु बढी आवश्यक हुन्छ। शान्त मनले लिइएको निर्णयले ठूलोभन्दा ठूलो समस्याको समाधानको बाटो खोल्न सक्छ।
मानिसको व्यक्तित्व उसको विचार र व्यवहारबाट चिनिन्छ। राम्रो व्यक्तित्व भएको व्यक्ति अरूको आलोचनाबाट डराउँदैन, बरु आफ्ना कमजोरी पहिचान गरी आफूलाई अझ राम्रो बनाउने प्रयास गर्छ। हामीले अरूका कमजोरी खोज्नुभन्दा आफ्नै भित्र सुधारको सम्भावना खोज्नुपर्छ। आफ्नो गल्ती स्वीकार गर्ने साहस राख्ने व्यक्तिले नै जीवनमा वास्तविक प्रगति गर्छ।
समय पनि जीवनको एउटा महत्त्वपूर्ण शिक्षक हो। समयको मूल्य बुझ्ने र उचित समयमा उचित निर्णय लिने व्यक्तिको सफलताको सम्भावना बढ्छ। इच्छा गर्दैमा मात्र लक्ष्य प्राप्त हुँदैन, त्यसका लागि निरन्तर प्रयास, अनुशासन र धैर्य आवश्यक हुन्छ। समयको सम्मान गर्ने व्यक्तिले आफ्नो जीवनलाई उद्देश्यपूर्ण बनाउन सक्छ।
सम्बन्धको संसारमा विश्वासको त्यति नै महत्त्व हुन्छ, जति शरीरमा श्वासको हुन्छ। श्वास रोकियो भने जीवन समाप्त हुन्छ र विश्वास टुट्यो भने सम्बन्धको आत्मीयता कमजोर हुन्छ। त्यसैले सम्बन्धलाई कायम राख्न प्रेमसँगै विश्वास, सम्मान र समझदारी पनि आवश्यक हुन्छ। कसैसँग विचार नमिल्नु स्वाभाविक हो, तर विचारमा असहमति हुँदाहुँदै पनि उसको सम्मान कायम राख्नु नै वास्तविक परिपक्वता हो। प्रत्येक व्यक्तिको सोच फरक हुन सक्छ, तर अरूका विचारको सम्मान गर्नु हाम्रो संस्कार र सभ्यताको परिचय हो।
जीवन सुख र दुःखका दुई पाङ्ग्रामा चल्ने साइकलजस्तै हो। दुवैको सँगसँगै अघि बढ्नु आवश्यक हुन्छ। सुखले हामीलाई खुसी दिन्छ भने दुःखले अनुभव, धैर्य र संघर्ष गर्ने क्षमता सिकाउँछ। यदि जीवनमा सुख मात्र प्राप्त भयो भने सायद हामीले कठिनाइको सामना गर्न कहिल्यै सिक्ने थिएनौँ। दुःखको समयमा नै मानिसले आफ्नो सामर्थ्य, आत्मविश्वास र धैर्यको वास्तविक परिचय पाउँछ।
त्यसैले कठिन समयलाई जीवनको अन्त्य होइन, आफूलाई अझ बलियो बनाउने अवसरका रूपमा लिनुपर्छ। निराशाको अन्धकारमा पनि आशाको एउटा दीप जलाइराख्नुपर्छ। ईश्वरप्रति विश्वास राख्दै आफ्ना कर्म इमानदारीपूर्वक गरिरहनुपर्छ। किनकि ईश्वरको साथ त्यही व्यक्तिलाई प्राप्त हुन्छ, जसका विचारमा पवित्रता, कर्ममा सत्यता र हृदयमा अरूप्रति सद्भाव हुन्छ।
अन्ततः जीवनको सबैभन्दा ठूलो लक्ष्य केवल धन, पद, प्रतिष्ठा वा विजय प्राप्त गर्नु होइन, बरु यस्तो असल मानिस बन्नु हो, जसका विचारबाट प्रेरणा मिलोस्, व्यवहारबाट आत्मीयता झल्कियोस् र कर्मबाट समाजको कल्याण होस्। जब बुद्धि ईश्वरप्रति समर्पित हुन्छ, मनमा विश्वास, विचारमा सकारात्मकता र कर्ममा सेवाको भावना हुन्छ, तब कठिनभन्दा कठिन बाटो पनि सहज लाग्न थाल्छ।
याद राखौँ, लक्ष्यसम्म पुग्ने शक्ति केवल दृढ संकल्पबाट मात्र होइन, पवित्र विचार, सही कर्म र ईश्वरप्रतिको अटुट विश्वासबाट प्राप्त हुन्छ। सत्यको बाटोमा हिँड्दै धैर्य नगुमाउने व्यक्तिको कुनै पनि सच्चा प्रयास कहिल्यै व्यर्थ हुँदैन।
उक्त विचार लायन्स क्लब इन्टरनेसनल, डिस्ट्रिक्ट ३२२ई, जोन ४१ का जोन चेयरपर्सन सह डिस्ट्रिक्ट चेयरपर्सन एवं भारत विकास परिषद्, रक्सौलका सेवा संयोजक सह मिडिया प्रभारी तथा सामाजिक कार्यकर्ता बिमल सर्राफले प्रेससँग साझा गर्नुभएको हो।
