अहंकारले माथि उठाउँदैन, मानिसलाई भित्रैदेखि गिराउँछ
रक्सौल, पूर्वी चम्पारण ०३ कार्तिक । मानिसको सबैभन्दा ठूलो कमजोरी त्यतिबेला सुरु हुन्छ, जब उसले आफूलाई अरूभन्दा श्रेष्ठ ठान्न थाल्छ। अहंकारले बिस्तारै उसको समझ, योग्यता र लोकप्रियतालाई कमजोर बनाउँदै लैजान्छ। यसको विपरीत, विनम्रताले मानिसलाई सम्मान दिलाउँछ र असल कर्मले समाजमा उसको छुट्टै पहिचान बनाउँछ।
जीवनमा प्रत्येक व्यक्तिको सोच फरक हुन्छ। आँखा सबैसँग हुन्छन्, तर संसारलाई हेर्ने दृष्टिकोण सबैको एउटै हुँदैन। कोही कठिन परिस्थितिमा पनि अवसर खोज्छन् भने कोही सफलता पाएपछि पनि असन्तुष्ट रहन्छन्। वास्तवमा, हाम्रो सोचले नै हाम्रो व्यवहार र जीवनको दिशा निर्धारण गर्छ।
समयभन्दा ठूलो शिक्षक अरू कोही हुँदैन। सुख र दुःख जीवनका दुई यस्ता अवस्था हुन्, जुन पालैपालो आइरहन्छन्। सुखले हामीलाई खुसी हुन सिकाउँछ भने दुःखले धैर्य, सङ्घर्ष र अनुभवको महत्त्व बुझाउँछ। त्यसैले राम्रो समयको प्रतीक्षा गर्नुभन्दा आफूले पाएको समयलाई राम्रो बनाउने प्रयास गर्नुपर्छ। बितेको समय कहिल्यै फर्केर आउँदैन, तर वर्तमानको सही उपयोगले भविष्य बदल्न सक्छ।
झूट बोलेर केही समयका लागि मानिसहरूलाई प्रभावित पार्न सकिएला, तर विश्वास सत्य र इमानदारीबाट मात्र जित्न सकिन्छ। समझदार व्यक्तिले हरेक कुराको जवाफ तुरुन्त दिँदैन। उसले धैर्यपूर्वक सुन्छ, परिस्थितिलाई बुझ्छ र त्यसपछि उचित निर्णय लिन्छ। हरेक बहसमा जित्नु आवश्यक हुँदैन। कतिपय अवस्थामा मौन बसेर आफ्नो आचरणबाट सत्य प्रमाणित गर्नु अझ प्रभावकारी हुन्छ।
मानिसको वास्तविक सुन्दरता उसको अनुहारमा होइन, चरित्रमा हुन्छ। मीठो बोली, असल विचार, अरूप्रतिको सम्मान, संवेदनशील व्यवहार र सेवाको भावनाले नै व्यक्तित्वलाई सुन्दर बनाउँछन्। पद र प्रतिष्ठाले केही समयका लागि पहिचान दिलाउन सक्छन्, तर असल संस्कारले जीवनभर सम्मान दिलाउँछन्।
आज समाजको एउटा ठूलो समस्या के पनि हो भने मानिसहरू आफ्नो जीवनका निर्णय आफ्नै समझभन्दा अरूको रायका आधारमा बढी लिन थालेका छन्। अरूले के भन्लान् भन्ने चिन्तामा धेरैले आफ्ना खुसी, इच्छा र सम्भावना गुमाउँछन्। जबकि जीवनको उद्देश्य सबैलाई खुसी पार्नु होइन, सही बाटोमा हिँड्दै आफ्ना कर्तव्य इमानदारीपूर्वक पूरा गर्नु हो। अरूको सल्लाह सुन्नु बुद्धिमानी हो, तर आफ्नो अन्तरात्माको आवाजलाई बेवास्ता गर्नु उचित होइन।
योग्यता जन्मजात मात्र हुँदैन। मेहनत, अनुशासन, अनुभव र निरन्तर सिकाइबाट यसको विकास हुन्छ। आफ्नो गल्ती स्वीकार गर्ने व्यक्ति अगाडि बढ्छ, तर अहंकारका कारण गल्ती स्वीकार गर्न नचाहने व्यक्तिको प्रगति रोकिन्छ। मानिसले आफ्नो सोच बदल्दा निर्णय बदलिन्छन् र निर्णय बदलिँदा जीवनको दिशा पनि बदलिन सक्छ।
मेरो विचारमा, जीवनको सबैभन्दा ठूलो उपलब्धि अरूभन्दा अगाडि बढ्नु होइन, हिजोको आफ्नै स्वरूपभन्दा आज अझ राम्रो बन्नु हो। कसैको सफलता देखेर ईर्ष्या गर्नुको सट्टा त्यसबाट प्रेरणा लिनुपर्छ। कसैको कमजोरीको मजाक उडाउनुको सट्टा उसको हौसला बढाउनुपर्छ। यदि हाम्रो कारणले कसैको जीवनमा थोरै भए पनि खुसी आउन सक्छ भने त्यो कुनै ठूलो उपलब्धिभन्दा कम होइन।
याद राख्नुहोस्, अहंकारले मानिसलाई एक्लो बनाउँछ भने विनम्रताले मानिसहरूको हृदयमा ठाउँ बनाउँछ। सच्चा मनले गरिएका असल कर्मको प्रतिफल सधैँ तुरुन्तै प्राप्त नहुन सक्छ, तर तिनको प्रभाव मानिसहरूको जीवनमा लामो समयसम्म रहिरहन्छ। त्यसैले देखावटी नगरी असल काम गरिरहनुहोस्, घमण्ड नगरी आफ्नो सफलताको आनन्द लिनुहोस् र निराश नभई आफ्नो कर्तव्यको बाटोमा अगाडि बढिरहनुहोस्।
अन्ततः जीवनको सार्थकता हामीले कति धन कमायौँ, कति मानिसलाई प्रभावित पार्यौँ वा कति प्रशंसा पायौँ भन्ने कुराले निर्धारण गर्दैन। वास्तविक प्रश्न त यो हो—हामीले कति मानिसको विश्वास जित्यौँ, कति जनाको दुःख कम गर्यौँ र आफ्नो व्यवहारबाट कति हृदयमा ठाउँ बनाउन सक्यौँ ?
किनकि मानिसको पहिचान उसको चर्को आवाजबाट होइन, उच्च विचारबाट हुन्छ। उसको महानता अहंकारबाट होइन, संस्कार र कर्मबाट चिनिन्छ।
