रक्सौल, पूर्वी चम्पारण ०८ कार्तिक । जीवन केवल सुखसुविधा जुटाउने, अरूभन्दा अगाडि बढ्ने वा मानिसबाट प्रशंसा पाउने नाम होइन। जीवन एउटा यस्तो यात्रा हो, जहाँ कहिले सफलता मिल्छ त कहिले असफलता, कहिले आफ्ना मानिसहरू साथमा उभिन्छन् त कहिले एक्लै अगाडि बढ्नुपर्छ। तर यी सबै परिस्थितिमा आफ्नो आत्मविश्वास कायम राख्ने व्यक्ति नै जीवनको वास्तविक परीक्षामा सफल हुन्छ।
जीवनमा सूर्यजस्तै बन्नुहोस्, जसले आफ्नो प्रकाशले संसारलाई उज्यालो दिन्छ, तर न उदाउँदा घमण्ड गर्छ, न अस्ताउँदा डराउँछ। सफलता प्राप्त हुँदा घमण्ड गर्नु हुँदैन र कठिनाइको समयमा हिम्मत हार्नु हुँदैन। समय सधैँ एकनास रहँदैन। आजको समस्या भोलिको अनुभव बन्न सक्छ र आजको सङ्घर्ष भोलिको सफलताको आधार बन्न सक्छ।
आफूभन्दा ठूलो सहयात्री अरू कोही हुँदैन
जीवनमा साथ दिने मानिसहरू भेटिए उनीहरूको सम्मान गर्नुहोस्, तर आफ्नो सम्पूर्ण जीवन अरूको सहारामा नछोड्नुहोस्। हरेक व्यक्तिको परिस्थिति, प्राथमिकता र सीमा फरक हुन्छ। त्यसैले मानिसले आफूमाथि विश्वास गर्न सिक्नु आवश्यक छ। अरूलाई सहयोग गर्नु राम्रो कुरा हो, तर आफ्नै खुट्टामा उभिन सक्ने आत्मविश्वास अझ महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
आफ्नो भित्री शक्ति चिन्ने व्यक्तिले एक्लोपनलाई कमजोरी होइन, बरु आफूलाई बुझ्ने र अगाडि बढ्ने अवसरका रूपमा लिन्छ। अरूको साथले बाटो सहज बनाउन सक्छ, तर गन्तव्यसम्म पुग्न आफ्नै कदममाथि विश्वास हुनु आवश्यक छ।
अनुमानबाट होइन, अनुभवबाट सिक्नुहोस्
धेरैपटक हामी अरूका बारेमा गलत अनुमान गर्छौँ र परिस्थिति राम्ररी नबुझी निर्णय लिन्छौँ। तर जीवनको अनुभवले हामीलाई सिकाउँछ कि देखिने हरेक कुरा नै पूर्ण सत्य हुँदैन। त्यसैले कुनै व्यक्ति वा परिस्थितिबारे धारणा बनाउनुअघि त्यसलाई राम्ररी बुझ्नुपर्छ।
अनुभव जीवनको त्यस्तो शिक्षक हो, जसले कठिन परिस्थितिमा पनि कुनै न कुनै पाठ सिकाउँछ। गल्ती हुनु असफलता होइन, गल्तीबाट केही नसिक्नु वास्तविक कमजोरी हो। आफ्नो अनुभवबाट सिक्ने व्यक्ति दिनप्रतिदिन अझ समझदार र बलियो बन्दै जान्छ।
वर्तमानमा बाँच्नु नै साँचो सुखको आधार हो
बितेको समय सम्झेर पछुताउँदैमा विगत बदलिँदैन र भविष्यको चिन्ताले आउने समस्या आफैँ समाधान हुँदैन। त्यसैले वर्तमानको महत्त्व बुझेर आजलाई अझ राम्रो बनाउने प्रयास गर्नु नै बुद्धिमानी हो।
यसको अर्थ भविष्यको योजना बनाउनु हुँदैन भन्ने होइन। भविष्यको तयारी गर्दा वर्तमानका खुसीहरू गुमाउनु हुँदैन भन्ने हो। परिवारसँग बिताएका पल, आफन्तको माया, मनको शान्ति र सानासाना खुसीहरूले नै जीवनलाई अर्थपूर्ण बनाउँछन्।
सफलता भाग्यले होइन, मेहनत र धैर्यले प्राप्त हुन्छ
भाग्यको भरमा बसेर समय बित्छ, तर मेहनत गर्ने व्यक्तिले आफ्नो परिस्थिति बदल्ने प्रयास गर्छ। सफलताको यात्रामा अभ्यास, आत्मविश्वास, लगन, सङ्घर्ष, धैर्य र निरन्तर प्रयासको महत्त्वपूर्ण भूमिका हुन्छ।
हरेक असफलताले आफ्ना कमजोरी पहिचान गर्ने र सुधार गर्ने अवसर दिन्छ। मैदानमा भएको हारपछि फेरि जित्ने अवसर मिल्न सक्छ, तर मनबाटै हार स्वीकार गरेपछि अगाडि बढ्ने सम्भावना पनि कमजोर हुन्छ। त्यसैले हारसँग डराउनुको सट्टा त्यसबाट सिकेर नयाँ ऊर्जाका साथ पुनः प्रयास गर्नुपर्छ।
याद राख्नुहोस्, गन्तव्य त्यही व्यक्तिले गर्छ, जो बाटोका कठिनाइसँग डराएर रोकिन्न, बरु हरेक ठक्करपछि अझ बलियो भएर उठ्छ।
सम्बन्धमा सम्मान र व्यवहारमा मर्यादा आवश्यक छ
हरेक ठाउँमा सधैँ उपलब्ध हुनु र हरेक व्यक्तिका लागि जुनसुकै समयमा उपस्थित हुनु सम्भव हुँदैन। हामीले अरूलाई सहयोग गर्नुपर्छ, तर आफ्नो आत्मसम्मान, समय र मानसिक शान्तिको ख्याल राख्नु पनि उत्तिकै आवश्यक छ।
कहिलेकाहीँ सधैँ उपलब्ध भइरहँदा मानिसहरूले हाम्रो समय र प्रयासको महत्त्व बुझ्न छोड्छन्। त्यसैले अरूको आवश्यकतालाई सम्मान गर्दै आफ्ना सीमाहरू निर्धारण गर्न सिक्नुपर्छ। कसैको व्यवहारका कारण सम्बन्धमा दूरी बढेमा कटुता बढाउनुको सट्टा समझदारी, संवाद र आत्मसम्मानका साथ अगाडि बढ्नु उचित हुन्छ।
आफ्नो मनमाथि विजय प्राप्त गर्नु नै वास्तविक जित हो
भगवान् बुद्धका शिक्षाले हामीलाई सम्झाउँछन् कि लड्नु जीवनको अन्त्य होइन। महत्त्वपूर्ण कुरा भनेको हरेकपटक उठ्ने साहस जुटाउनु हो। असफलताका कारण लज्जित भएर जीवन रोक्नुको सट्टा त्यसबाट प्राप्त सिकाइलाई महत्त्व दिनुपर्छ।
अरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्नुअघि आफूलाई अझ राम्रो बनाउने प्रयास गर्नुहोस्। आफ्नो रिसमाथि नियन्त्रण राख्नुहोस्, सोचमा सकारात्मकता, व्यवहारमा विनम्रता र कर्ममा इमानदारी कायम राख्नुहोस्। बाहिरी संसारलाई जित्नुअघि आफ्नै मनभित्रको नकारात्मकता, डर र अहङ्कारमाथि विजय प्राप्त गर्नु आवश्यक छ।
निष्कर्ष
जीवनको सार निकै सरल छ—सफलतामा घमण्ड नगर्नुहोस् र असफलतासँग नडराउनुहोस्। विगतमा अल्झिएर नबस्नुहोस् र भविष्यको चिन्तामा वर्तमानलाई नगुमाउनुहोस्। आफूमाथि विश्वास राख्नुहोस्, अनुभवबाट सिक्नुहोस्, मेहनतलाई आफ्नो साथी बनाउनुहोस् र अरूप्रति सम्मानको भावना राख्नुहोस्।
हरेक परिस्थितिमा आफ्नो गरिमा कायम राख्नुहोस्। आवश्यकतामा परेकाहरूलाई सहयोग गर्नुहोस्, तर आफ्नो पहिचान अरूको स्वीकृतिमा निर्भर नराख्नुहोस्। आफ्नो सफलताबाट घमण्ड होइन, प्रेरणा मिलोस् र आफ्नो व्यवहारबाट मानिसहरूले सम्मान तथा आत्मीयता अनुभव गर्न सकून्।
किनकि जीवनको सबैभन्दा ठूलो उपलब्धि केवल उचाइमा पुग्नु मात्र होइन, उचाइमा पुगेपछि पनि विनम्र रहनु, कठिन समयमा साहस कायम राख्नु र हरेक दिन आफूलाई हिजोभन्दा राम्रो मानिस बनाउने प्रयास गर्नु हो।
उपरोक्त विचार लायन्स क्लब इन्टरनेसनल, डिस्ट्रिक्ट ३२२ई, जोन ४१ का जोन चेयरपर्सन सह डिस्ट्रिक्ट चेयरपर्सन तथा भारत विकास परिषद्, रक्सौलका सेवा संयोजक सह मिडिया प्रभारी एवं सामाजिक कार्यकर्ता बिमल सर्राफले प्रेससँग साझा गर्नुभएको हो।
