रक्सौल, पूर्वी चम्पारण ११ कार्तिक । संसारमा हरेक मानिस आफूलाई राम्रो देखाउन चाहन्छ। कोही आफ्नो व्यवहारबाट, कोही बोलीबाट त कोही आफ्नो पद र प्रतिष्ठाबाट अरूलाई प्रभावित पार्न खोज्छन्। तर राम्रो देखिनु र वास्तवमै राम्रो हुनुमा धेरै फरक छ। अनुहारले मानिसको बाहिरी परिचय दिन्छ भने उसका विचार र कर्मले वास्तविक व्यक्तित्व चिनाउँछन्।
कहिलेकाहीँ मिठो बोल्ने मानिसको मनमा स्वार्थ लुकेको हुन्छ भने कम बोल्ने साधारण मानिस अरूका लागि ठूलो सहारा बन्न सक्छ। त्यसैले कसैलाई उसको पहिरन, धन, पद वा लोकप्रियताका आधारमा राम्रो वा नराम्रो ठान्नु उचित हुँदैन। मानिसको वास्तविक पहिचान उसको व्यवहार र कठिन समयमा देखिने आचरणबाट हुन्छ।
अरूको नजरमा राम्रो बन्ने चाहनामा मानिसले प्रायः आफ्नै मनभित्र हेर्न बिर्सन्छ। ऊ चाहन्छ कि सबैले उसको प्रशंसा गरून्, सम्मान गरून् र उसका राम्रा कामको चर्चा गरून्। तर उसले आफ्नो मनमा कति ईर्ष्या छ, व्यवहारमा कति घमण्ड छ र उद्देश्यमा कति इमानदारी छ भन्ने कुरा सोच्दैन। यसरी मानिसले अरूलाई भन्दा बढी आफैँलाई धोका दिइरहेको हुन्छ।
सम्मान र प्रसिद्धि पाउने चाहना गलत होइन। तर त्यसका लागि अन्धाधुन्ध दौडिँदा मानिस आफ्नो वास्तविक उद्देश्यबाट टाढा पुग्छ। नाम, रूप, पद र धन समयसँगै बदलिन्छन्। आज प्रसिद्ध भएको मानिस भोलि चर्चामा नहुन सक्छ। तर असल कर्म र राम्रो व्यवहारबाट कमाएको सम्मान लामो समयसम्म मानिसको मनमा रहिरहन्छ।
मानिसको वास्तविक परीक्षा त्यतिबेला हुन्छ, जब उसले कुनै स्वार्थ नराखी कसैलाई सहयोग गर्ने अवसर पाउँछ। उसले कमजोर व्यक्तिलाई साथ दिन्छ कि उसको फाइदा उठाउँछ, कसैको गल्ती सुधार्न मद्दत गर्छ कि उसलाई होच्याउँछ, अरूको सफलतामा खुसी हुन्छ कि ईर्ष्या गर्छ—यिनै साना कुराले उसको वास्तविक चरित्र देखाउँछन्।
त्यसैगरी, साँचो मित्रता भनेको सँगै बस्नु, मिठो बोल्नु वा सुखका बेला साथ दिनु मात्र होइन। साँचो मित्र त्यो हो, जो कठिन परिस्थितिमा पनि साथमा उभिन्छ, गलत बाटोमा जानबाट रोक्छ र निःस्वार्थ भावले सही सल्लाह दिन्छ। अरूबाट सत्यता र इमानदारीको अपेक्षा गर्नुअघि हामीले पनि यी गुण आफ्नो जीवनमा अपनाउनुपर्छ।
हाम्रा विचार नै हाम्रो व्यक्तित्वको आधार हुन्। मनमा जस्ता भावना हुन्छन्, बोली र व्यवहारमा पनि त्यस्तै देखिन्छ। यदि मनमा दया, नम्रता, सत्य र सेवाको भावना छ भने त्यसको प्रभाव हाम्रो जीवनमा पनि देखिन्छ। तर मन घमण्ड, लोभ र द्वेषले भरिएको छ भने बाहिरी सजावटले त्यो कमजोरी लामो समयसम्म लुकाउन सक्दैन।
त्यसैले अरूलाई बदल्न खोज्नुअघि आफूलाई सुधार्ने प्रयास गर्नुपर्छ। आफ्ना गल्ती स्वीकार गर्नु कमजोरी होइन, साहस हो। आफ्नो प्रशंसा सुन्नुभन्दा आफ्ना कमजोरी पहिचान गर्नु र तिनलाई सुधार्नु बढी महत्त्वपूर्ण छ। आफ्नो अन्तरात्माको आवाज सुन्ने मानिसले सही र गलतबीचको भिन्नता बुझ्न सक्छ र असल मानिस बन्ने दिशामा अघि बढ्न सक्छ।
जीवनको वास्तविक सफलता संसारले हामीलाई कति ठूलो मान्छ भन्ने कुरामा होइन, बरु हामी भित्रबाट कति सत्यनिष्ठ, संवेदनशील र मानवीय छौँ भन्ने कुरामा निर्भर हुन्छ। अनुहारको सुन्दरता समयसँगै बदलिन्छ, तर असल चरित्रको सुन्दरता मानिसको मनमा सधैँ रहिरहन्छ।
अन्त्यमा, हाम्रो बोली र व्यवहारमा भिन्नता नहुने जीवन जिउने प्रयास गर्नुपर्छ। हाम्रो सम्मान देखावटीपनबाट होइन, असल कर्मबाट प्राप्त होस्। हाम्रो पहिचान पद र प्रतिष्ठाभन्दा बढी हाम्रो व्यक्तित्वबाट बनोस्। किनकि संसारले हाम्रो अनुहार हेरेर धारणा बनाउन सक्छ, तर हाम्रो वास्तविक पहिचान भने हाम्रा विचार, नियत र चरित्रले नै निर्धारण गर्छन्।
उक्त विचार लायन्स क्लब इन्टरनेसनल, डिस्ट्रिक्ट ३२२ई, जोन ४१ (२०२६–२७) का जोन चेयरपर्सन सह डिस्ट्रिक्ट चेयरपर्सन तथा भारत विकास परिषद्, रक्सौलका सेवा संयोजक सह मिडिया प्रभारी एवं सामाजिक अभियन्ता बिमल सर्राफले प्रेससँग साझा गरेका हुन्।
